Parametry środowiskowe mające niekorzystny wpływ na eksponaty muzealne. Zalecane wartości.



1.Temperatura
Wysoka temperatura wpływa destrukcyjnie na obiekty muzealne. Ekstremalnie niska temperatura zwiększa kruchość materiału a w konsekwencji zwiększa ryzyko mechanicznego uszkodzenia. Największym jednak wpływem temperatury jest jej wpływ na wilgotność- co opisane jest w następnym punkcie oraz cykle zmian temperatury i wilgotności, które nawet przy niewielkiej amplitudzie ale dużej częstotliwości mogą negatywnie wpłynąć na przechowywane zbiory.

Rodzaj obiektu: Maksymalna temperatura wystawienia:
Bursztyn, książki, przedmioty etnograficzne, fotografie, malowidła, grafiki, ceramika, wyroby metalowe 20ºC
Kość słoniowa, rogi, poroża pancerze 18ºC
Fotografie (warunki idealne) 15°C

2. Wilgotność
Niska wilgotność względna powietrza powoduje wysychanie klejów, pękanie skóry, kurczenie się płótna i pergaminu. Wysoka wilgotność powoduje rozpulchnienie klejów w oprawach książek oraz przenikanie barwników z opraw i ilustracji na sąsiednie karty, deformowanie okładek. W przypadku wilgotności przekraczającej 70% i przy niskiej temperaturze bardzo prawdopodobny jest rozwój mikroorganizmów - bakterii i grzybów.

Rodzaj obiektu: Zalecany zakres wilgotności:
Obrazy na płótnie 40-55%
Obrazy na deskach, rzeźba polichromowa 45-60%
Papier 50-55%
Tkaniny, ubiory 50-60%
Szkło 40-50%
Metal, broń, numizmaty 15-40%
Meble drewniane, instrumenty muzyczne 45-60%

3. Promieniowanie nadfioletowe (UV)
Promieniowanie UV niesie energie która zapoczątkowuje reakcje fotochemiczne w eksponatach. Efektem są. m.in. zmiana barwy oraz widoczne pęknięcia. Promieniowanie UV nie jest widoczne dla człowieka, także należy starać się je eliminować gdyż wpływa na przedwczesne starzenie wszystkich obiektów.

Rodzaj obiektu: Dopuszczalne promieniowanie
Wszystkie obiekty 75μW/lm, 20mW/m²


4. Natężenie światła widzialnego (VIS)

Światło widzialne jest wykorzystywane do oświetlania ekspozycji, niemniej jednak w nadmiernej ilości może być szkodliwe. Czasami dopuszcza się do zwiększenia intensywności oświetlenie ale przy jednoczesnym zmniejszeniu czasu ekspozycji na nie.

Rodzaj obiektu: Dopuszczalne natężenie i czas oświetlenia:
Metal, kamień, minerały, szkło, porcelana, ceramika 300-500 lx bez ograniczeń czasu ekspozycji
Drewno, obrazy olejne, tempera, niemalowana skóra, rogi, kości 150-200 lx przez nie więcej niż 3000 godzin w ciągu roku
Papier, tkaniny, pastele, rysunki, listy, mapy, zdjęcia i inne obiekty z papieru, malowana skóra, preparaty biologiczne, obiekty etnograficzne 50 lx przez nie więcej niż 1000 godzin w ciągu roku

5. Promieniowanie podczerwone (IR)
Niewidoczne promieniowanie podczerwone powoduje nagrzewanie się obiektów i podobnie jak przy promieniowaniu UV dostarczenie dużej ilości energii. W zależności od współczynnika emisyjności przedmioty mniej lub bardziej się nagrzewają.

Promieniowanie podczerwone można mierzyć specjalnym miernikiem lub zwykłym termometrem mierząc temperaturę powierzchni obiektu. Z racji tego, że każdy przedmiot ma inny współczynnik emisyjności (ciemniejsze przedmioty lepiej pochłaniają promieniowanie podczerwone i w efekcie szybciej się nagrzewają) oraz inną wrażliwość na wysoką temperaturę - nie ma określonych dopuszczalnych dawek promieniowania podczerwonego.

6. Pozostałe parametry (m.in przepływ powietrza, poziom dźwięku, lotne związki organiczne i zanieczyszczenie powietrza).
Oprócz parametrów wymienionych powyżej istnieje szereg innych wielkości, które można monitorować i które mogą mieć wpływ na trwałość ekspozycji. W większości przypadków parametry te z powodu ograniczeń budżetowych nie są w Polskich muzeach monitorowane. Wiadomo jednak, że obrazy olejne, papier, papirus, pergamin, manuskrypty, materiały tkane, stroje, arrasy, skóry, zamsz, futra, minerały , alabaster są wrażliwe na zanieczyszczenia pyłowe. Wrażliwe natomiast na zanieczyszczenia gazowe są tkaniny pochodzenia roślinnego, minerały (zwłaszcza piryt).

Zalecenia z "2011 HVAC Application,ASHRAE Handbook,Chapter 23, Museums, Libriares and Archives, Atlanta 2003" nie występujące w polskich normach
Prędkość przepływu powietrza 0,13m/s
Poziom dźwięku NC35



Miernik, rejestrator czy system pomiarowy?

W celu zapewnienia prawidłowych warunków środowiskowych w muzeum lub archiwum można stosować mierniki, rejestratory lub systemy rejestracji. Każde rozwiązanie ma swoje wady i zalety, także przed zakupem należy zastanowić się co jest dla nas najważniejsze. Mierniki po prostu wyświetlą nam aktualną mierzoną wartość (większość też zapamięta wartość maksymalną i minimalną jaka wystąpiła), rejestratory pozwolą sprawdzić jak zmieniały się wartości w funkcji czasu, natomiast najbardziej rozbudowane systemy rejestracji pozwolą śledzić na bieżąco i zdalnie (przez stronę internetową) warunki środowiskowe, dostajemy możliwość alarmowania przez SMS lub email, a także sterowania np. klimatyzacją.

Miernik Rejestrator System pomiarowy
Cena urządzenia Niska Średnia Wysoka
Koszt wdrożenia/ uruchom. B. niski lub żaden B. niski lub żaden System przewodowy- wysoki
System bezprzew.- niski
Możliwość rejestracji danych Nie Tak Tak
Możliwość zdalnego dostępu do danych Nie Nie Tak
Możliwość alarmow. Tylko sygnał audiowiz. Przeważnie tylko sygnał audiowiz. Sygnał audiowiz., e-mail, SMS
Możliwość sterowania zewn. urządzen. Nie Najczęściej nie Tak



Wzorcowanie aparatury pomiarowej?


Każda aparatura pomiarowa, która używana jest do kontroli w i na podstawie jej wskazań podejmowane są określone decyzje powinna być wcześniej sprawdzona pod katem poprawności wskazań. Ponadto raz na jakiś czas (najczęściej raz na rok) miernik powinien być sprawdzony ponownie. Dokumentem, który potwierdza wykonanie takiego badania jest świadectwo wzorcowania. Firma Mera sp z o.o. dysponuje laboratorium. Które może przeprowadzić wzorcowanie:

Punkty pomiarowe Cena netto
Temperatura -25°C, 0°C, +25°C 100 zł netto
Temperatura i wilgotność (15°C;50%),(+25°C;30%RH),(+25°C;50%RH),(+25°C;70%RH),(35°C;50%) 120 zł netto



Oferta firmy MERA Sp. z o.o.

Higrometr 810-170
Typ przyrządu: Miernik
Wyposażenie: - miernik
- instrukcja obsługi
Mierzone parametry: Temperatura
Wilgotność
Automatyczna rejestracja danych: NIE
Sposób podłączenia do komputera: BRAK
Alarmowanie: TAK (audiowizualny)
Możliwość wzorcowania TAK
Uniwersalne mierniki do pomiaru natężenia światła, UV, temperatury i promieniowania cieplnego Elsec 775
Typ przyrządu: Miernik (dostępny również w wersji z rejestracją)
Wyposażenie: - miernik
- instrukcja obsługi
Mierzone parametry: Temperatura
Natężenie oświetlenia
Promieniowanie UV
Promieniowanie cieplne
Automatyczna rejestracja danych: Tylko w wersji z rejestracją
Sposób podłączenia do komputera: Kabel USB (tylko w wersji z rejestracją)
Alarmowanie: NIE
Możliwość wzorcowania: TAK
Rejestrator temperatury i wilgotności UX100-003
Typ przyrządu: Rejestrator
Wyposażenie: - rejestrator
- kabel USB
- instrukcja obsługi
- link do oprogramowania do ściągnięcia
Mierzone parametry: Temperatura
Wilgotność
Automatyczna rejestracja danych: TAK
Sposób podłączenia do komputera: Kabel USB
Alarmowanie: TAK (audiowizualny)
Możliwość wzorcowania: TAK
System rejestracji HD35
Typ przyrządu: Bezprzewodowy system rejestracji
Wyposażenie: - Odbiornik HD35AP
- Czujnik radiowy temperatury i wilgotności HD35ED1NTVI
- oprogramowanie
Mierzone parametry: Temperatura
Wilgotność
Możliwość rozbudowy o dodatkowe, dowolne parametry
Automatyczna rejestracja danych: TAK
Sposób podłączenia do komputera: Kabel USB (możliwość rozbudowy o Ethernet, WiFi, GSM)
Alarmowanie: TAK (audiowizualny z możliwością rozbudowy o email, SMS, zewnętrzne urządzenie)
Możliwość wzorcowania: TAK
System monitorowania testo 160
Typ przyrządu: Bezprzewodowy system pomiarowy
Wyposażenie: - rejestrator danych z serii testo 160
- dostęp do Chmury testo
- aplikacja mobilna
- opcjonalna sonda zewnętrzna
Mierzone parametry: Temperatura
Wilgotność
możliwość rozbudowy o Lux, UV, CO2, ciśnienie
Automatyczna rejestracja danych: TAK
Sposób podłączenia do komputera: WLAN
Alarmowanie: TAK przez email. SMS w opcji licencji Advanced
Możliwość wzorcowania: TAK